Dấu mốc lịch sử trăm năm và sự trở lại của hình họa
Năm 2025 đánh dấu cột mốc 100 năm thành lập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, tiền thân là Trường Mỹ thuật Đông Dương (1925 - 2025). Nhân dịp trọng đại này, triển lãm “Hình họa và tượng tròn” của các thế hệ sinh viên Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam” được tổ chức tại Bảo tàng Mỹ thuật của trường, số 42 Yết Kiêu, Hà Nội, từ ngày 9 đến ngày 18 tháng 9 năm 2025.
Sự kiện không chỉ là hoạt động chào mừng ngày kỷ niệm mà còn là dịp để nhìn lại vai trò quan trọng của các môn học nền tảng trong quá trình đào tạo mỹ thuật. Hình họa và tượng tròn vốn là “cửa ngõ” của nghề vẽ - nơi khởi đầu, kiểm chứng và khẳng định sự trưởng thành của người nghệ sĩ. Với triển lãm lần này, người xem sẽ được chiêm ngưỡng 136 bài nghiên cứu hình họa và 6 bài điêu khắc tiêu biểu, đại diện cho nỗ lực và thành tựu của nhiều thế hệ sinh viên từ bậc Trung cấp, Cao đẳng đến Đại học.
Hình họa và tượng tròn - cốt lõi của đào tạo mỹ thuật
Ngay từ khi Trường Mỹ thuật Đông Dương thành lập, hình họa đã được coi là nền móng. Vẽ hình thể người, nghiên cứu giải phẫu, bố cục và ánh sáng không chỉ là bài tập mà là cách để rèn luyện cái nhìn chuẩn xác, sự nhạy cảm thẩm mỹ và tư duy tạo hình khoa học. Một thế kỷ trước, họa sĩ Alix Aymé từng nhận xét: học trò Việt Nam “khá có năng khiếu, nhất là về dessin (hình họa), bố cục và sắp xếp”. Điều đó khẳng định vị thế vững vàng của mỹ thuật Việt Nam từ nền tảng cơ bản.
Trong đào tạo, hình họa không đơn thuần là “sao chép” hiện thực. Đó là quá trình phân tích, giải cấu trúc và tái tạo hình thể để hiểu sâu bản chất của cái đẹp. Với sinh viên, mỗi bài hình họa là một thử thách để rèn luyện: từ tượng thạch cao, tượng lột da, phác mảng, đến vẽ người thật bằng nhiều chất liệu như chì, than, màu bột, sơn dầu. Điêu khắc thì có nghiên cứu khối, tỷ lệ, chân dung, bán thân… Nhờ vậy, hình họa và tượng tròn trở thành nền tảng cho mọi chuyên ngành: Hội họa, Đồ họa, Sư phạm, Điêu khắc, Thiết kế đồ hoạ.
Ý nghĩa của triển lãm trong bối cảnh nghệ thuật hiện nay
Trong thời đại công nghệ số, khi máy ảnh, phần mềm dựng hình, hay thậm chí trí tuệ nhân tạo có thể mô phỏng hình thể con người, câu hỏi đặt ra là: “Liệu hình họa có còn cần thiết?”. Triển lãm chính là câu trả lời. Bởi dù công nghệ có phát triển, kỹ năng vẽ tay, khả năng quan sát và biểu đạt hình thể vẫn là cốt lõi để người nghệ sĩ sáng tạo. Máy móc chỉ hỗ trợ; cái nhìn nghệ thuật, cảm xúc và cách diễn đạt cá nhân thì không thể thay thế.
Những tác phẩm được trưng bày cho thấy sinh viên không chỉ đạt đến độ chính xác về tỷ lệ, ánh sáng, khối mà còn có sự đa dạng trong bút pháp, cảm xúc và phong cách cá nhân. Đây chính là sự giao thoa giữa học thuật hàn lâm và tinh thần sáng tạo đương đại.
Những phát biểu và góc nhìn chuyên môn
- Nguyên Hiệu trưởng nhà trường, họa sĩ Lê Anh Vân khẳng định, những nội dung tại triển lãm cũng chính là các yếu tố được chú trọng hàng đầu ở nhiều quốc gia, trong sự nghiệp sáng tác của các bậc thầy danh họa. Các nghệ sĩ tạo hình muốn đi xa trong sự nghiệp thì đây là những yếu tố đầu tiên.
- TS. Đặng Thị Phong Lan (Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam) khẳng định: hình họa và tượng tròn là môn học cốt lõi, tạo nên nền tảng kiến thức vững vàng cho nhiều thế hệ. Các bài nghiên cứu là minh chứng cho khả năng quan sát, cảm thụ và biểu đạt đa dạng, từ đó khơi nguồn sáng tạo ở mọi lĩnh vực nghệ thuật.
- ThS. Đoàn Văn Bằng (Trưởng khoa Điêu khắc) nhấn mạnh: dù có ý kiến cho rằng hình họa đã lỗi thời, nhưng thực tế, bất kỳ sáng tác nào - hiện đại hay đương đại- nếu không vững hình họa thì khó đạt giá trị nghệ thuật. Các tác phẩm điêu khắc trưng bày, dù ít, nhưng là minh chứng rõ nét cho sự bền bỉ của phương pháp đào tạo cơ bản.
- ThS. Trần Hoàng Sơn (Trưởng khoa Hội họa) đưa ra góc nhìn rộng mở hơn: trong nghệ thuật đương đại, hình họa không chỉ tái hiện hiện thực mà còn trở thành công cụ để phản ánh tư duy, ý niệm và cá tính sáng tạo. Hình họa ngày nay hiện diện trong cả thiết kế, minh họa, thời trang, game art, NFT, VR/AR… Điều này cho thấy sức sống bền bỉ và khả năng thích ứng của hình họa trước bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ số.
Điểm nhấn của triển lãm
Triển lãm lần này đặc biệt bởi:
- Quy mô tư liệu phong phú: 136 bài hình họa, 6 bài tượng tròn, lựa chọn từ nhiều thế hệ sinh viên.
- Giá trị lịch sử- đào tạo: tái hiện một thế kỷ giảng dạy, từ lớp Trung cấp, Cao đẳng đến Đại học.
- Sự nối tiếp truyền thống: khẳng định giá trị trường tồn của phương pháp hàn lâm.
- Tính mở và hội nhập: cho thấy hình họa không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là nền tảng để sáng tạo đa ngành.
Triển lãm không chỉ dừng lại ở việc trưng bày bài tập sinh viên, mà còn đặt ra một luận đề lớn hơn: giữ gìn và phát huy giá trị của hình họa trong nghệ thuật đương đại. Nó khiến chúng ta suy ngẫm:
- Làm thế nào để kết nối di sản hàn lâm với ngôn ngữ nghệ thuật mới?
- Làm thế nào để hình họa không chỉ là môn học “luyện tay” mà trở thành công cụ tư duy, giúp nghệ sĩ Việt Nam bước ra thế giới?
Câu trả lời có lẽ nằm trong chính triển lãm này: sự song hành giữa truyền thống – nền tảng và đổi mới – sáng tạo.
Giá trị bền vững của hình họa và tượng tròn
Triển lãm “Hình họa và tượng tròn” là một lát cắt đặc sắc trong bức tranh toàn cảnh 100 năm đào tạo mỹ thuật Việt Nam. Nó không chỉ giúp công chúng chiêm ngưỡng những thành quả học tập của sinh viên, mà còn góp phần khẳng định: hình họa và tượng tròn luôn là căn cốt của nghệ thuật tạo hình, bất kể thời đại nào. Trong dòng chảy hội nhập, nghệ thuật Việt Nam cần giữ gìn những giá trị căn bản này như một “bệ phóng” để chinh phục những thử thách mới. Và triển lãm chính là minh chứng sống động cho sức sống của một truyền thống đào tạo trăm năm, vẫn tiếp tục nuôi dưỡng các thế hệ nghệ sĩ hôm nay và mai sau.
Sau đây là một số hình ảnh tại khai mạc và các bài báo viết về Triển lãm:
https://nhandan.vn/mot-phac-hoa-ve-the-manh-trong-dao-tao-cua-truong-dai-hoc-my-thuat-viet-nam-post906686.html
https://vietnamnews.vn/life-style/1724852/artful-century-marks-creative-legacy-at-vnufa.html
https://vtv.vn/trien-lam-ky-niem-100-nam-truong-my-thuat-dong-duong-100250909124541111.htm
https://hanoionline.vn/thoi-su-6h00-10092025-357720.htm
https://hanoionline.vn/thoi-su-18h00-09092025-357604.htm
Một số hình ảnh tại sự kiện:
Mai Loan
